Een filmpje delen van een klasgenoot op de wc, mag dat?

Ter ere van de Week van de Mediawijsheid 2017 werd ik geïnterviewd door PlayBack, een theatergroep die maatschappelijke thema’s zoals mediawijsheid, (online) pesten en privacy bespreekbaar maakt onder jongeren tussen 12 en 18 jaar, hun ouders en docenten uit het voortgezet onderwijs.

Tijdens Log In wordt een filmpje van een scholier op de wc doorgestuurd. Mag dat zomaar?

Je mag niet stiekem fotograferen of filmen in een niet-publieke ruimte. In publieke ruimtes mag je filmpjes en foto’s maken, maar je mag ze alleen publiceren wanneer ze een ander niet benadelen. Er zijn regels in onze wetgeving, bijvoorbeeld over privacy en portretrecht. En filmpje van iemand op de wc zou een rechter bestraffen in verband met schending van de privacy.

Ook onschuldige foto’s worden vaak gedeeld. Jongeren zijn zich vaak niet bewust van hun eigen verantwoordelijkheid.

Wat kunnen scholen hier aan doen? Bijvoorbeeld een media-protocol?

Scholen zijn niet verplicht een sociaal media-protocol te hebben; alleen een pestprotocol is sinds augustus 2015 verplicht. Ik zou een protocol zeker adviseren. Vaak wordt er pas iets gedaan op het moment dat het al is misgegaan. Dan is het al te laat. Bepaal als bestuur – samen met de docenten – je visie:

  • Hoe zet je sociale media zelf in en hoe wil je dat leerlingen hun sociale media gebruiken?
  • Bepaal richtlijnen die passen bij de cultuur van je school.
  • Wat als er misgaat op het gebied van sociale media, zoals sexting, online pesten of privacygevoelige zaken? Wat tolereer je wel of niet?
  • Scholen zouden ook moeten nadenken over auteursrecht: hoe ga je om met materiaal van internet?
  • En hoe moeten je leerlingen hier mee omgaan?

De visie hangt samen met wetgeving enerzijds en normen en waarden anderzijds. Leerkrachten signaleren dingen op school; het bestuur moet ervoor zorgen dat die leerkracht tools en kennis heeft om daar op de juiste manier mee om te gaan.

Tip voor ouders: Vraag eens hoe het geregeld is op de school van jouw kind. De school haalt vaak alleen foto’s offline als ouders of leerlingen daarom vragen. Maar de wet is andersom. Ouders moeten vooraf toestemming geven.

Kijk voor meer tips op mediawijsheid.nl of bij kennisnet.nl voor modelreglementen. Dan zie je precies hoe je dat kan aanpakken.

Waarom is mediawijsheid geen verplicht vak op school?

Er zijn stappen in gemaakt, het zit er aan te komen. In het regeerakkoord staat dat de afgesproken onderwijsherziening vanaf 2019 wettelijk wordt verankerd en er dus meer aandacht komt voor digitale geletterdheid.

Digitale geletterdheid is een combinatie van ICT-basisvaardigheden, mediawijsheid, informatievaardigheden en computational thinking.

Hoe kunnen ouders de gegevens van hun kinderen beschermen?

Mijn persoonlijke tips i.v.m. privacy zijn de volgende:

  1. Vraag altijd toestemming voor foto’s en video, dit geldt zowel voor ouders als pubers. Veel jongeren filmen veel, en maken bijvoorbeeld vlogs. Dat is leuk, en zou ik als ouder stimuleren. Maar in die vlogs komen ook andere mensen voor. Heel bewust of minder bewust. Ga hierover in gesprek met je puber, hoe kijken zij hier zelf tegenaan? Hoe vinden zij het als ze in een video van een ander voorkomen?
  2. Pas op met openbare wifi netwerken, deze zijn niet veilig. Prima om een foto te uploaden maar niet om je saldo te checken of geld over te maken.
  3. Blijf nadenken bij wat je deelt. Je kunt veel beveiligen maar als je van alles deelt online, ben je zelf de zwakke schakel. Je maakt jezelf kwetsbaar als je veel digitale sporen nalaat. De kans op hacken is daardoor veel groter.

Meer over theatergroep PlayBack.

Op een positieve manier praten met je kind over online gedrag? Meld je aan voor gratis 8-delige e-cursus ‘Mediawijs opvoeden’